Turbiny Pływowe — Elektryka i Elektronika

Wprowadzenie do turbin pływowych

800x

gęstość wody vs powietrze

2-4 m/s

typowa prędkość przepływu

100%

przewidywalność przypływów

100-150 GW

potencjał globalny (IRENA)

Turbiny pływowe (tidal stream turbines) zamieniają energię kinetyczną prądów morskich na energię elektryczną. Przypływy są kontrolowane przez grawitację Księżyca i Słońca — można je przewidzieć co do minuty na dziesiątki lat do przodu.

Kluczowa zaleta: Przy tej samej prędkości przepływu, turbina wodna wytwarza ~837x więcej energii niż wiatrowa o tych samych wymiarach. Turbina pływowa o średnicy 20 m daje tyle co wiatrak 60-80 m.

Typy turbin

HATT — Horizontal Axis

Rotor z 2-3 łopatami, oś równoległa do przepływu. Najpopularniejszy typ — większość komercyjnych projektów. Podobne do wiatraków podwodnych.

dominujący

VATT — Vertical Axis

Turbiny Darrieusa / Gorlova. Przyjmują prąd z dowolnego kierunku bez yaw, ale niższa sprawność niż HATT.

niszowy

Oscillating Hydrofoils

Płyta hydrofolu porusza się w górę i dół — ruch liniowy zamieniany na energię. Pulse Tidal testował tę technologię.

eksperymentalny

Podwodne latawce

Minesto DG500 — latawiec leci pod wodą na linie, generując prąd z ruchu. Innowacyjne podejście.

innowacyjny

Historia

2008 — SeaGen, 1.2 MW, Strangford Lough, Irlandia Płn. — pierwsza komercyjna turbina

2016 — Nova Innovation, 6x100 kW, Shetlandy — pierwsza farma pływowa w sieci

2018 — MeyGen faza 1A, 4x1.5 MW, Pentland Firth — największa farma pływowa

2021 — Orbital O2, 2 MW, Orkady — największa pływająca turbina

Najlepsze lokalizacje

Pentland Firth

5 m/s = 6 kW/m²

Raz Blanchard (FR)

~4 m/s

Bay of Fundy (CA)

16 m różn. pływu

Cieśniny KR/JP

~3 m/s

Generator PMSG

PMSG (Permanent Magnet Synchronous Generator) — dominująca technologia. Magnesy neodymowe NdFeB na wirniku, uzwojenia trójfazowe na stojanie.

Kluczowe wzory

f = (n × p) / 60 E = −N × dΦ/dt T = P / ω I = P / (√3 × V × cosφ)

f — częstotliwość [Hz], n — obróty [RPM], p — pary biegunów, E — SEM, T — moment [Nm], omega — prędkość kątowa

Przykład: Generator 1 MW

690 V

napięcie wyjściowe

880 A

prąd znamionowy/fazę

12 RPM

prędkość obrótowa

100

par biegunów

20 Hz

częstotliwość wyjściowa

~800 kNm

moment obrótowy

93-97%

sprawność

3-5 m

średnica zewn.

PMSG vs DFIG vs SCIG

Cecha	PMSG	DFIG	SCIG
Szczotki / pierścienie	Brak	Tak	Brak
Przekładnia	Nie (direct drive)	Tak	Tak
Zakres prędkości	0 — max	±30% sync.	Wąski
Niezawodność morska	Wysoka	Niska	Średnia
Koszt	Wysoki (magnesy)	Średni	Niski
Popularność w turbinach pływowych	Dominuje	Rzadko	Starsze konstrukcje

Straty w generatorze 1 MW

~23 kW

Straty miedziane (I²R)

~10 kW

Straty żelazne

~3 kW

Mechaniczne

Demagnetyzacja i chłodzenie

Demagnetyzacja: Magnesy NdFeB mają ograniczoną koercję. Temperatura > 80-150°C lub nadmierny prąd zwarciowy może trwale rozmagnesować magnesy. Gatunek N35SH ma wyższe limity niż N35. Projekty muszą uwzględniac najgorsze scenariusze.

Chłodzenie: Woda morska (4-15°C) jest naturalnym chłodzikiem, ale nie może mieć kontaktu z generatorem. Opcje: (1) sucha gondola + chłodzenie pośrednie przez ściany, (2) zamknięty obieg glikolu/oleju dielektrycznego + wymiennik ciepła, (3) generator w wodzie z żywicą epoksydową (rzadziej).

Cogging torque: Moment zaczepowy od oddziaływania magnesów z zębami stojana. Rozwiązania: fractional slot winding, skewing magnesów, optymalizacja zębów.

Przekształtnik mocy

Generator daje AC o zmiennej częstotliwości i napięciu. Sieć wymaga dokładnie 50 Hz. Przekształtnik back-to-back rozwiązuje ten problem:

Architektura: Back-to-back converter

Generator PMSG

AC zmienne f, V

→

Prostownik

AC → DC (IGBT)

→

DC-Link

1000-1200 V DC

→

Falownik

DC → AC 50 Hz

→

Sieć

50 Hz, 33 kV

Tranzystory mocy

Parametr	IGBT (Si)	SiC MOSFET	GaN HEMT
Napięcie blokowania	1200-1700 V	do 1700 V	do 650 V
Częstotliwość przełączania	2-10 kHz	50-100 kHz	100+ kHz
Straty przełączania	Wysokie	Niskie	Bardzo niskie
Cena względna	1x	3-5x	2-4x
Zastosowanie w turbinach	Standard > 100 kW	Przyszłość 2030+	Obwody pomocnicze

Modulacja PWM

SPWM — Sinusoidal PWM

Porównanie referencji sinusoidalnej z nośną trójkątną. Prostsze, ale mniej wydajne wykorzystanie DC-link.

SVPWM — Space Vector PWM

Standard w turbinach. +15.5% lepsze wykorzystanie DC-link, niższe harmoniczne, równomierniejsze obciążenie termiczne. 8 stanów przełączania (6 aktywnych + 2 zerowe).

standard

DC-Link

Szyna stałego napięcia z kondensatorami (2-10 mF dla 1 MW). Funkcje: gładzenie ripple, buforowanie energii, źródło prądu dla falownika.

Kondensatory: Elektrolityczne Al (tanie, krótka żywotność) vs foliowe PP (drogie, długa żywotność). Zasada Arrheniusa: +10°C = połowa żywotności.

E = 0.5 × C × V²

Topologie wielopoziomówe

NPC — Neutral Point Clamped

3 poziomy napięcia (+Vdc/2, 0, -Vdc/2). Mniejsze skoki napięcia, niższe harmoniczne. Problem z balansowaniem punktu neutralnego.

T-type (TNPC)

Zamiast diod — tranzystor bidyrekcyjny. Prostsza, mniejsze straty. Popularna w PV i turbinach.

MMC — Modular Multilevel

50-200 poziomów, praktycznie idealny sinus. Standard w HVDC. Na razie za drogi dla typowych turbin.

Zarządzanie termiczne przekształtnika

Całkowite straty mocy w przekształtniku 1 MW to 20-40 kW (sprawność 96-98%). Łańcuch termiczny: złącze IGBT → lutowie → DCB → pasta termiczna → radiator → chłodzenie cieczowe (glikol) → wymiennik ciepła → morze.

Temperatura złącza IGBT nie może przekroczyć 150-175°C. Monitoring przez estymację z modelu termicznego + czujniki NTC na płytce bazowej.

Systemy sterowania

FOC — Field Oriented Control

Transformacja Parka: 3-fazowe prądy (ia, ib, ic) → układ d-q obracający się z wirnikiem.

id = 0 — nie rozmagnesowuj (MTPA — Maximum Torque Per Ampere)
iq — kontroluje moment obrótowy
Regulatory PI dla id i iq (bandwidth 500-2000 Hz)

id = 2/3 × (ia·cos θ + ib·cos(θ−2π/3) + ic·cos(θ+2π/3)) u = Kp·e + Ki·∫e·dt

MPPT — Maximum Power Point Tracking

P = 0.5 × ρ × A × Cp × v³ TSR = (ω × R) / v

Cp_max = 0.35-0.45 (limit Betza: 0.593), TSR_opt = 5-7. MPPT utrzymuje TSR bliski optimum.

Metody MPPT

Metoda	Wymaga pomiaru prędkości wody?	Szybkość
TSR Control	Tak (ADCP)	Szybka
P&O (Perturbation & Observation)	Nie	Wolniejsza
Look-up Table	Opcjonalnie	Szybka

Sterowanie bezczujnikowe (Sensorless)

Obserwator Luenbergera

Model PMSG w d-q. Porównuje symulowane prądy z rzeczywistymi. Wymaga dokładnych parametrów.

EKF — Extended Kalman Filter

Filtracja statystyczna. Uwzględnia szum. Bardziej robustna, ale obliczeniowo droższa.

SMO — Sliding Mode Observer

Sprzężenie przełącznikowe. Szybka zbieżność, odporność na zmiany parametrów. Wymaga filtrowania chatteringu.

HFI — High Frequency Injection

Dla niskich prędkości. Iniekcja 500-2000 Hz, wykrywanie saliencji magnetycznej. Lepsze dla IPM niż SPM.

Inne systemy

Pitch Control

Regulacja kąta łopat przy nadmiernej prędkości przepływu. Hydrauliczny (większy moment) lub elektryczny (dokładniejszy).

Yaw System

Obracanie turbiny w kierunku przepływu (zmiana 2x/dobę). Rozwiązania: obrót łopat o 180°, obrót pontonu, dwa zestawy łopat.

SCADA

Nadrzędny system: czujniki → RTU/PLC → światłowód → stacja lądowa → HMI. Protokoły: Modbus TCP/IP, OPC UA. Diagnostyka predykcyjna.

Architektura oprogramowania sterującego

ISR

Pętla prądowa
f_sw (~kHz)

1-10 ms

Prędkość, MPPT
DC-link

100 ms-1 s

Maszyna stanów
SCADA, logowanie

s-min

Optymalizacja farmy
dispatch

Kable podmorskie

33 kV

standard napięcia

200-800k EUR/km

koszt kabla

XLPE

izolacja standard

1-5 mln EUR

koszt naprawy

Budowa kabla (od środka)

1.	Rdzeń miedziany (Cu) lub Al, 95-400 mm²
2.	Półekran przewodzący
3.	Izolacja XLPE (8-12 mm dla 33 kV, do 20 kV/mm)
4.	Półekran izolacyjny
5.	Ekran metalowy (Cu) — prądy zwarciowe
6.	Płaszcz ołowiany/Al — bariera przeciwwilgociowa
7.	Zbrojenie stalowe (SWA/DWA)
8.	Powłoka zewnętrzna PE/PP
C.	Włókno światłowodowe (SCADA + DTS)

Monitoring kabli

DTS — Distributed Temperature Sensing

Włókno światłowodowe + efekt Ramana. Rozdzielczość 1 m, dokładność 1°C. Wykrywa hot spoty, dynamic thermal rating.

DAS — Distributed Acoustic Sensing

Wibracje wzdłuż kabla. Wykrywa kotwice, trawling, trzęsienia ziemi, ruch wody.

TDR — Time Domain Reflectometry

Lokalizacja uszkodzeń. Impuls elektryczny → echo od uszkodzenia → odległość.

Złącza podmorskie

Dry-mate

Łączone na sucho (na pokładzie), opuszczane pod wodę. Lepsza niezawodność. MacArtney, Hydro Group, TE SubConn.

preferowane

Wet-mate

Łączone pod wodą przez ROV. Kontakty olejowe/indukcyjne. Droższe, mniej niezawodne. SEACON, MacArtney BIRNS.

konieczne w głębokich wodach

Podłączenie do sieci

Turbiny

690 V AC

→

Transformator

690 V → 33 kV

→

Kabel podmorski

33 kV, XLPE

→

Stacja lądowa

33 → 110/132 kV

→

Sieć

50 Hz

PLL — Phase-Locked Loop

Synchroniżacja z siecia. SRF-PLL mierzy częstotliwość i fazę napięcia sieciowego, synchroniżuje sygnał referencyjny falownika.

Moc bierna (Q)

Przekształtnik kontroluje cos_phi 0.95 ind. do 0.95 poj. Regulacja napięcia w sieci. Usługa systemowa — dodatkowe wynagrodzenie.

Anti-islanding

Wykrycie utraty sieci → odłączenie turbiny. Metody pasywne (monitoring f, V) + aktywne (celowe zaburzanie).

LVRT — Low Voltage Ride-Through

Turbina nie odłącza się przy spadku napięcia do 15% przez 0.15 s. Chopper rozprasza nadmiar energii. Dostarcza prąd bierny.

Jakość energii

< 5%

THD prądu (IEEE 519)

> 0.95

cos φ wymagany

LCL

filtr wyjściowy

THD = Total Harmonic Distortion. Harmoniczne od PWM skupiają się wokol częstotliwości przełączania (5-10 kHz). Filtr LCL (dławik-kondensator-dławik) wbudowany w przekształtnik często wystarcza.

Transformator podwodny 1 MW

1250 kVA

moc (z marginesem)

Dyn11

grupa połączeń

6-8%

impedancja zwarcia

3-8 t

masa

Zabezpieczenia elektryczne

Nadprądowe (Overcurrent)

Chwilowe (6-10x In, natychmiast) + czasowo-zależne (krzywe SI/VI/EI). Koordynacja: najbliższe zwarciu działa pierwsze.

podstawowe

Różnicoprądowe (Differential)

Porównuje prąd IN i OUT. Różnica = zwarcie wewnątrz. Bardzo czułe i szybkie (20-40 ms). Dla transformatorów i generatorów.

czułe

Odległościowe (Distance)

Mierzy impedancję (Z = V/I). Z proporcjonalna do długości kabla → lokalizacja zwarcia. 3 strefy z różnym opóźnieniem.

kable

Ziemnozwarciowe (Earth Fault)

Prąd zerowy, napięcie zerowe, zabezp. kierunkowe. Metoda zależy od schematu uziemienia (TN/IT/NER/Petersena).

uziemienie

Schematy uziemienia

System	Opis	Prąd zwarcia	Zastosowanie
TN	Neutralny uziemiony bezpośrednio	Duży	Instalacje NN na lądzie
IT	Neutralny izolowany	Mały (pojemnościowy)	Wewn. sieć turbin (ciągłość pracy)
NER	Rezystor uziemieniowy	100-400 A (low-Z) 5-10 A (high-Z)	Sieci SN 6.6-33 kV
Petersena	Cewka kompensująca prąd pojemnościowy	~0 (skompensowany)	Dystrybucja EU (rzadko morskie)

Pozostałe

Wyłączniki

Próżniowe (ekologiczne) lub SF6 (23500x silniejszy GHG niż CO2). Czas: 40-60 ms. W gondolach często bezpieczniki topikowe.

Ograniczniki przepięć

ZnO (tlenki metalowo-tlenkowe). Przy transformatorze i końcu kabla. Ograniczają przepięcia atmosferyczne i przełączeniowe.

Ochrona antykorozyjna

IP67/68. Stal 316L, tytanki, epoksyd. Ochrona katodowa: anody Zn/Al (galwaniczne) lub ICCP (prądowa).

Monitoring izolacji (IMD)

W systemach IT. Ciągle mierzy rezystancję izolacji fazy-ziemia. Alarm < 50-100 kohm.

Magazynowanie energii

Przypływy mają okresy slack water (~30-60 min, 2x/dobę) kiedy generacja spada do zera. Magazyn energii wygładza wahania.

Technologia	Gęstość energii	Cykle	Sprawność	Zastosowanie
Li-ion (NMC/LFP)	150-250 Wh/kg	3000-5000 (NMC) 6000+ (LFP)	90-95%	Wolne zmiany (min-godziny). Typowo 2-6 MWh dla 6 MW farmy.
Superkondensatory	5-10 Wh/kg	500 000+	85-95%	Szybkie fluktuacje (sekundy). Turbulencje i fale.
Koła zamachowe	10-30 Wh/kg	1 000 000+	85-90%	Regulacja częstotliwości. Włókno węglowe, 50k RPM, łożyska magnetyczne.

Hybrydowy system: Superkondensator (sekundy) + bateria Li-ion (minuty-godziny). BMS monitoruje SOC i SOH każdego ogniwa, komunikuje się ze SCADA farmy.

Porównanie z innymi OZE

Capacity Factor

Morski wiatr

35-50%

Turbiny pływowe

25-35%

Lądowy wiatr

20-35%

Fotowoltaika (EU)

10-20%

LCOE (2025)

Turbiny pływowe

200-300 EUR/MWh

Morski wiatr

50-80

Lądowy wiatr

30-50

Prognoza 2035: 80-120 EUR/MWh — konkurencyjne z innymi OZE

Kluczowe różnice

vs Wiatrowe

+ Przewidywalne, kompaktowe (20 m vs 80 m), 24/7
− Ograniczone lokalizacje, drogi serwis podwodny, biofouling, korozja, wyższe LCOE

vs Fotowoltaika

+ Generacja 24/7 (dzień i noc), wyższy capacity factor
− Znacznie droższa, ograniczone lokalizacje (PV można postawić wszędzie)

vs Energia falowa

NIE MYLIĆ! Pływowa = prądy podwodne (przypływy). Falowa = fale na powierzchni. Inne zjawisko fizyczne, inne urządzenia, inne lokalizacje. Falowa jest mniej dojrzała.

często mylone na egz.!

Sprawność łańcucha energetycznego

35-45%

Turbina (Cp)

93-97%

Generator

95-98%

Przekształtnik

98-99%

Transformator

97-99%

Kabel

Łącznie do sieci dociera 25-35% energii kinetycznej przepływu (paliwo = darmowa woda morska)

Realne projekty

MeyGen — Pentland Firth, Szkocja

Największa farma pływowa na świecie. Faza 1A: 4 turbiny Andritz AR1500. Rotor 18 m, monopale na dnie ~35 m. Planowana faza 1C: 80 MW (56 turbin).

6 MW

moc zainstalowana

4 x 1.5 MW

turbiny AR1500

33 kV

kable podmorskie

> 50 GWh

produkcja od 2018

Orbital O2 — EMEC, Orkady

Największa pływająca turbina. 74 m ponton z 2 rotorami podwieszonymi na ramionach. Łatwy dostęp serwisowy (podnoszenie ramion). Holowana na miejsce.

2 MW

moc (2x1 MW)

20 m

średnica rotora

74 m

długość pontonu

> 10 GWh

do 2025

Nova Innovation — Shetlandy

Pierwsza morska farma pływowa podłączona do sieci (2016). Pierwsza z bateryjnym magazynem energii — hybryda zapewniającą ciągłą generację nawet w slack water.

600 kW

6 x 100 kW

2016

rok uruchomienia

Baterie

pierwsza integracja

Trendy przyszłościowe

Generatory HTS (nadprzewodzące)

YBCO chłodzone do 77 K (ciekły azot). Zerowe straty w uzwojeniach. Generator 10 MW: 50-70% lżejszy. Wyzwanie: kriogenika pod wodą.

R&D

SiC / GaN przekształtniki

SiC: 50-100 kHz, 30-50% mniejszy przekształtnik. Prognoza: standard do 2030. GaN: obwody pomocnicze (max 650 V).

wkrótce

Digital Twins

Wirtualny model farmy zasilany danymi SCADA. Predykcyjne utrzymanie, optymalizacja MPPT, planowanie serwisu. Siemens, GE.

aktywne wdrażanie

AI / ML w sterowaniu

Reinforcement learning do MPPT adaptującego się do biofoulingu i zużycia. ML do prognozowania przepływu i optymalizacji farmy.

badania

Multi-MW arrays (100+ MW)

Wake effects, usługa systemowa (regulacja f, V, moc bierna), LVRT, koordynacja wielu turbin. Farmy jako "wirtualne elektrownie".

następna dekada

Kluczowe fakty na egzamin

Przewidywalność — przypływy są deterministyczne (grawitacja Księżyca/Słońca), nie stochastyczne jak wiatr. Jedyne OZE z gwarantowanym harmonogramem.

PMSG dominuje: brak szczotek, brak przekładni (direct drive), szeroki zakres prędkości. Wzór: f = np/60

Back-to-back = AC → DC → AC. Odsprzęga częstotliwość generatora od sieci. IGBT = standard, SiC = przyszłość.

SVPWM > SPWM — 15.5% więcej napięcia DC-link, niższe harmoniczne.

MPPT utrzymuje TSR bliski optimum (5-7) dla maksymalizacji Cp (0.35-0.45). Limit Betza: 0.593.

FOC: transformacja Parka → układ d-q. id=0 (MTPA), iq steruje momentem.

Kable: XLPE izolacja, płaszcz Pb (bariera wilgoci), zbrojenie stalowe, 33 kV standard.

Zabezpieczenia: nadprądowe (proste), różnicoprądowe (czułe, wewn.), odległościowe (kable, strefy), ziemnozwarciowe.

Jakość energii: THD < 5% (IEEE 519), cos_phi > 0.95.

Projekty: MeyGen (6 MW, Pentland Firth), Orbital O2 (2 MW, pływająca), Nova Innovation (600 kW, Shetlandy, pierwsza z bateriami).

Częste pytania egzaminacyjne

Dlaczego PMSG a nie elektromagnesy?

Magnesy trwałe nie wymagają zasilania → brak pierścieni/szczotek (zużywalne pod wodą). Direct drive eliminuje przekładnie. Szeroki zakres prędkości. Wada: drogie magnesy NdFeB, ryzyko łańcucha dostaw (Chiny), ryzyko demagnetyzacji.

Prostownik pasywny vs aktywny?

Pasywny (diodowy): prostuje AC→DC, brak sterowania momentem/prędkością, brak MPPT. Aktywny (IGBT): pełna kontrola prądu generatora, MPPT, lepsza jakość energii. Aktywny = standard w nowoczesnych turbinach.

Jak turbina przeżywa zwarcie w sieci (LVRT)?

Spadek napięcia → falownik nie może oddać mocy → DC-link napięcie rośnie. Rozwiązanie: ograniczenie mocy generatora + chopper (rezystor na DC-link rozprasza nadmiar) + dostarczanie prądu biernego (indukcyjnego) do sieci żeby podnieść napięcie. Po powrocie napięcia — płynny powrót do normalnej pracy.

Nadprądowe vs różnicoprądowe?

Nadprądowe: mierzy |I|, reaguje gdy > nastawa. Proste, ale nie wie gdzie zwarcie. Różnicoprądowe: porównuje I_in vs I_out chronionego elementu. Różnica = zwarcie wewnątrz. Czulsze, selektywne, ale wymaga CT po obu stronach.

Po co płaszcz ołowiany w kablu?

Bariera hermetyczna przed wodą. Woda → water trees w XLPE → electrical trees → przebicie. Ołów jest nieprzepuszczalny, elastyczny, łatwy technologicznie. Wada: ciężki i toksyczny. Alternatywa: aluminium (lżejszy, ekologiczny, trudniejszy w hermetycznych połączeniach).

Turbina pływowa vs falowa?

KRYTYCZNA różnica! Pływowa = energia kinetyczna prądu morskiego (przepływ pod wodą, przypływy/odpływy). Falowa = energia fal na powierzchni morza. Inne zjawisko fizyczne, inne urządzenia, inne lokalizacje. Falowa jest mniej dojrzała technologicznie.

Ile energii można wyciągnąć?

P = 0.5 × ρ × A × Cp × v³. Przy v=3 m/s, rotor 18 m (254 m²), Cp=0.4: P ≈ 1.4 MW. Limit Betza: max 59.3%. Realne Cp: 35-45%. Do sieci dociera 25-35% energii kinetycznej przepływu (po stratach generatora, przekształtnika, trafo, kabla).

Kluczowe skróty

PMSG — Permanent Magnet Synchronous Generator FOC — Field Oriented Control MPPT — Maximum Power Point Tracking SVPWM — Space Vector PWM IGBT — Insulated Gate Bipolar Transistor SiC — Silicon Carbide SCADA — Supervisory Control & Data Acquisition PLL — Phase-Locked Loop XLPE — Cross-Linked Polyethylene NPC — Neutral Point Clamped DTS — Distributed Temperature Sensing LVRT — Low Voltage Ride-Through THD — Total Harmonic Distortion TSR — Tip Speed Ratio LCOE — Levelized Cost of Energy BMS — Battery Management System EKF — Extended Kalman Filter HFI — High Frequency Injection

Normy

IEC 62600	Energia oceaniczna (pływowa, falowa) — seria dedykowana
IEC 61400	Turbiny wiatrowe — stosowane przez analogię
IEC 60092	Instalacje elektryczne na statkach — gondole turbin
DNVGL-ST-0164	Standard Det Norske Veritas dla turbin pływowych
IEEE 519	Jakość energii — harmoniczne (THD < 5%)
EN 50160	Dopuszczalne harmoniczne napięcia w sieci EU

Niezawodność

50-200k h

MTBF przekształtnika

200k+ h

MTBF generatora

1-4 tyg

MTTR (morski!)

95-98%

cel dostępności

Ekonomia

Rozkład CAPEX farmy pływowej

Turbiny (rotor, gen., przekształtnik)

30-40%

Fundamenty + instalacja

20-30%

Kable + podłączenie sieci

15-25%

Projektowanie + pozwolenia

10-15%

OPEX: 50-100 EUR/MWh (vs morski wiatr 15-30 EUR/MWh). Każde 1% poprawy dostępności = ~2-3% redukcji LCOE.