← Lektury
Kanon Lektur Maturalnych

Epoki Literackie

Timeline epok od Antyku po Wspólczesność z kluczowymi autorami i obowiązkowymi lekturami z listy CKE

~VIII w. p.n.e. — XXI w.
obowiązkowa
uzupełniająca
Antyk
~VIII w. p.n.e. — V w. n.e.
Kolebka cywilizacji europejskiej. Kultura grecko-rzymska, narodziny filozofii, teatru i demokracji. Ideał kalokagathii (piękna i dobra). Tragedia jako gatunek — konflikt jednostki z przeznaczeniem.
Homer
Sofokles
Biblia
  • Księga Rodzaju (stworzenie świata, Kain i Abel, potop, wieża Babel) obowiązkowa
  • Księga Hioba obowiązkowa
  • Księga Koheleta obowiązkowa
  • Pieśń nad Pieśniami obowiązkowa
  • Psalmy (wybrane) obowiązkowa
  • Apokalipsa św. Jana obowiązkowa
Średniowiecze
V — XV w.
Teocentryzm, feudalizm, Kościół jako centrum kultury. Trzy wzorce osobowe: rycerz, święty, władca. Piśmiennictwo głównie religijne i kronikarskie. W Polsce — początki literatury w języku narodowym.
Anonimowe
  • Bogurodzica obowiązkowa
Renesans
XV — XVI w.
Odrodzenie ideałów antycznych, humanizm, antropocentryzm. Złoty wiek literatury polskiej — Kochanowski tworzy pierwszy polski dramat i najwybitniejsze polskie treny. Reformacja i kontrreformacja.
Jan Kochanowski
  • Treny (I, V, VII, VIII, IX, X, XI, XIX) obowiązkowa
  • Pieśni (wybrane, w tym Pieśń IX ks. I — „Chcemy sobie być radzi”, Pieśń V ks. II — „Pieśń o dobrej sławie”) obowiązkowa
  • Fraszki (Do snu, Na lipę, Na dom w Czarnolesie, O żywocie ludzkim) obowiązkowa
  • Odprawa posłów greckich obowiązkowa
  • Psalm 47 (parafraza) uzupełniająca
William Szekspir
Barok
XVI — XVIII w.
Kontrast, przepych, vanitas. Koncepty poetyckie, marinizm, sarmatyzm. Rozdarcie między ziemskim a duchowym. W Polsce — kultura sarmacka, pamiętnikarstwo, poezja metafizyczna.
Jan Chryzostom Pasek
  • Pamiętniki (fragmenty) obowiązkowa
Jan Andrzej Morsztyn
  • Do trupa, Niestatek obowiązkowa
Daniel Naborowski
  • Krótkość żywota, Marność obowiązkowa
Molière
Oświecenie
XVIII w.
Kult rozumu, racjonalizm, empiryzm. Wielka Encyklopedia. W Polsce — epoka stanisławowska, Konstytucja 3 Maja (1791), rozbiory. Literatura dydaktyczna i satyryczna.
Ignacy Krasicki
  • Bajki (Kruk i Lis, Ptaszki w klatce, Dewotka, Jagnię i wilcy) obowiązkowa
  • Satyry (Pijaństwo, Żona modna, Do króla) obowiązkowa
  • Hymn do miłości ojczyzny uzupełniająca
Romantyzm
1822 — 1863
Uczucie ponad rozum, indywidualizm, bunt, ludowość, mesjanizm, walka o wolność. Trzej wieszcze: Mickiewicz, Słowacki, Krasiński. Kluczowa epoka dla polskiej tożsamości narodowej — czas zaborów i powstań.
Adam Mickiewicz
  • Dziady cz. III obowiązkowa
  • Pan Tadeusz obowiązkowa
  • Ballady i romanse (Romantyczność, Świtezianka, Lilije) obowiązkowa
  • Sonety krymskie obowiązkowa
Juliusz Słowacki
  • Balladyna obowiązkowa
  • Testament mój obowiązkowa
Aleksander Fredro
Pozytywizm
1863 — ~1890
Praca u podstaw, praca organiczna, scjentyzm, utylitaryzm. Po klęsce powstania styczniowego — odejście od romantycznych ideałów walki zbrojnej. Rozkwit powieści realistycznej i społecznej.
Bolesław Prus
  • Lalka obowiązkowa
  • Kamizelka uzupełniająca
Henryk Sienkiewicz
  • Potop obowiązkowa
  • Latarnik uzupełniająca
Eliza Orzeszkowa
  • Gloria victis uzupełniająca
Maria Konopnicka
  • Mendel Gdański uzupełniająca
  • Rota uzupełniająca
Młoda Polska
~1890 — 1918
Dekadentyzm, symbolizm, ekspresjonizm, neoromantyzm. Bunt przeciw pozytywizmowi, „sztuka dla sztuki”. Modernistyczny pesymizm i fascynacja śmiercią obok odradzania się ducha narodowego.
Stanisław Wyspiański
Władysław Reymont
  • Chłopi (tom I i II) obowiązkowa
Stefan Żeromski
  • Przedwiośnie obowiązkowa
  • Rozdziobią nas kruki, wrony... uzupełniająca
Poeci
  • Kazimierz Przerwa-Tetmajer — Koniec wieku XIX, Evviva l'arte! obowiązkowa
  • Leopold Staff — Deszcz jesienny, Kowal obowiązkowa
Dwudziestolecie Międzywojenne
1918 — 1939
Odzyskanie niepodległości, eksperymenty artystyczne. Awangarda Krakowska, Skamander, katastrofizm. Groteskowa wizja rzeczywistości u Witkacego i Gombrowicza. Nowe formy prozy — strumień świadomości, mityzacja.
Witold Gombrowicz
Bruno Schulz
  • Sklepy cynamonowe obowiązkowa
Poeci Skamandra i Awangardy
  • Julian Tuwim — Do krytyków, Mieszkańcy, Pogrzeb prezydenta Narutowicza obowiązkowa
  • Bolesław Leśmian — Dziewczyna, Dusiołek, Szewczyk obowiązkowa
  • Maria Pawlikowska-Jasnorzewska — liryki uzupełniająca
Współczesność
1939 — XXI w.
Doświadczenie wojny i totalitaryzmu, egzystencjalizm, absurd, postmodernizm. Polska literatura rozlicza się z historią — Holokaust, komunizm, transformacja. Troje polskich noblistów: Miłosz, Szymborska, Tokarczuk.
Tadeusz Borowski
Hanna Krall
  • Zdążyć przed Panem Bogiem obowiązkowa
Gustaw Herling-Grudziński
  • Inny świat obowiązkowa
Albert Camus
George Orwell
Sławomir Mrożek
Poeci współcześni
  • Czesław Miłosz (Nobel 1980) — Campo di Fiori, Który skrzywdziłeś, Traktat moralny obowiązkowa
  • Tadeusz Różewicz — Ocalony, Lament, Kartoteka obowiązkowa
  • Wisława Szymborska (Nobel 1996) — Nic dwa razy, Głos w sprawie pornografii, Kot w pustym mieszkaniu obowiązkowa
  • Zbigniew Herbert — Pan Cogito, Przesłanie Pana Cogito, Tren Fortynbrasa obowiązkowa
  • Krzysztof Kamil Baczyński — Pokolenie, Elegia o chłopcu polskim obowiązkowa
  • Adam Zagajewski — wybrane wiersze uzupełniająca
  • Rafał Wojaczek — wybrane wiersze uzupełniająca
Proza współczesna
  • Olga Tokarczuk (Nobel 2018) — Bieguni lub inna powieść uzupełniająca
  • Andrzej Stasiuk — Jadąc do Babadag uzupełniająca